Rejestr akcjonariuszy

Parkiet: Co czeka niefrasobliwych akcjonariuszy

28.09.2020

Zapraszamy do lektury felietonu Bartosza Krzesiaka, Dyrektora Departamentu Emisji Akcji w Domu Maklerskim Navigator oraz Patryka Piwowarka, Adwokata w Domu Maklerskim Navigator, pt. “Co czeka niefrasobliwych akcjonariuszy”, opublikowanego w dniu 28.09.2020 w dzienniku Parkiet.

Link do artykułu: Co czeka niefrasobliwych akcjonariuszy

Co czeka niefrasobliwych akcjonariuszy?
W związku z nadal pojawiającymi się pytaniami o status dokumentów akcji po 1 marca 2021 r. oraz o możliwość dopisania spóźnialskich do rejestru akcjonariuszy po tym terminie, niniejszym postanowiliśmy pokrótce rozprawić się z wątpliwościami spółek, a przede wszystkim ich akcjonariuszy, w tym zakresie.

Zacznijmy od tego, że przepis art. 328 k.s.h., który dzisiaj określa treść dokumentu akcji, począwszy od 1 marca 2021 r. będzie wyrażał podstawową ideę jednej z kluczowych nowelizacji przepisów k.s.h., wprowadzającej obowiązek dematerializacji akcji wszystkich spółek niepublicznych.

W nowelizacji k.s.h. z dnia 30 sierpnia 2019 r. („Ustawa nowelizująca”) przewidziano, że moc obowiązująca dokumentów akcji wydanych przez spółkę wygasa z mocy prawa 1 marca 2021 r. Z tym dniem uzyskają moc prawną wpisy w rejestrze akcjonariuszy lub zapisy na rachunkach papierów wartościowych, jeżeli walne zgromadzenie podjęło uchwałę o zarejestrowaniu akcji w depozycie papierów wartościowych. Oznacza to, ni mniej ni więcej, że począwszy od 1 marca 2021 r. wpis do rejestru akcjonariuszy będzie jedynym prawnym potwierdzeniem przysługiwania wpisanemu do rejestru akcjonariuszowi praw do akcji.

W sytuacji, gdy dany akcjonariusz nie weźmie udziału w procedurze wymiany akcji dokumentowych na zdematerializowane, ustawa nowelizująca przewiduje, że w okresie pięciu lat od 1 marca 2021 r. dokument akcji zachowuje jeszcze moc dowodową, ale wyłącznie w zakresie wykazywania przez akcjonariusza wobec spółki, że przysługują mu prawa udziałowe. W tym okresie tradycyjny dokument akcji nie jest już jednak papierem wartościowym, a brak informacji w rejestrze akcjonariuszy o danym akcjonariuszu będzie stanowił przeszkodę do wykonywania przysługujących mu praw z posiadanych akcji i rozporządzania nimi. Tym samym wydaje się, że nie będzie mógł m.in. skutecznie zbyć akcji lub wykonywać prawa głosu na walnym zgromadzeniu spółki.

Przepisy ustawy nowelizującej zmieniają bowiem zasady obrotu akcjami na okaziciela, który dotychczas odbywał się przez fizyczne wydanie dokumentu. Do przeniesienia własności akcji imiennych nie będzie już natomiast konieczne przeniesienie posiadania. Po zmianach podmiot prowadzący rejestr akcjonariuszy będzie dokonywać wpisu w rejestrze akcjonariuszy na żądanie spółki lub innej osoby mającej interes prawny w dokonaniu wpisu i dopiero wpis nabywcy akcji do rejestru akcjonariuszy będzie przesłanką skutecznego nabycia akcji. Należy przy tym zaznaczyć, że od 1 marca 2021 r. przepisy k.s.h. nie będą określały formy czynności prawnej zbycia akcji spółki niepublicznej. Wybór formy pozostawiony został stronom czynności prawnej. Niemniej, zważywszy na wymóg przedłożenia podmiotowi prowadzącemu rejestr akcjonariuszy dokumentów uzasadniających dokonanie wpisu, w praktyce umowa przeniesienia akcji wciąż będzie wymagała przynajmniej formy pisemnej lub dokumentowej, o której stanowi art. 77(2) k.c.

Tak jak zostało już wyżej zasygnalizowane, dokument akcji po 1 marca 2021 r. wciąż będzie umożliwiał wykazanie wobec spółki w uproszczony sposób dysponowania prawami udziałowymi akcjonariusza i uzyskania wpisu do rejestru akcjonariuszy, który ponownie umożliwi obrót tymi akcjami i wykonywanie praw udziałowych. Uproszczenie procesu dowodowego oznacza w tym przypadku, że wobec osoby uprawnionej z tradycyjnego dokumentu akcji w okresie wspomnianych pięciu lat, tj. do 1 marca 2026 r., spółka nie może żądać jakichkolwiek innych dowodów dysponowania prawami akcjonariusza i powinna doprowadzić do jego wpisania do rejestru akcjonariuszy wyłącznie na podstawie posiadanego przez niego dokumentu akcji.

Jednocześnie po upływie tego terminu znaczenie dokumentów akcji będzie w zasadzie ograniczone wyłącznie do znaczenia „historycznego”. Akcjonariusze utracą roszczenie o wpisanie do rejestru akcjonariuszy w oparciu o wciąż posiadane dokumenty akcji i będą musieli udowodnić fakt posiadania statusu akcjonariusza na podstawie innych dowodów. Powyższe będzie wiązało się w większości z koniecznością wszczęcia postępowania sądowego, a ciężar udowodnienia faktu posiadania przymiotu akcjonariusza będzie spoczywał na osobie, która z faktu tego będzie wywodziła skutki prawne. Akcjonariusze, którzy nie złożą w spółce dokumentów akcji do 1 marca 2026 r., poniosą zatem ryzyko braku możliwości skutecznego wykazania względem spółki swoich praw akcyjnych.

Należy również wskazać, że co do zasady nieprzekazanie do podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy danych wszystkich akcjonariuszy spółki (tj. pełnej listy akcjonariuszy odpowiadających za 100 proc. kapitału spółki) przed 1 marca 2021 r. nie powinno skutkować odmową otwarcia tego rejestru. Trzeba podkreślić, że to na akcjonariuszu spoczywa obowiązek odpowiedniego wylegitymowania się przed spółką i przekazania dokumentu akcji. Na podstawie tego dokumentu spółka będzie wnosić o ujawnienie danej osoby w rejestrze akcjonariuszy. Trudno zatem, aby pozostali akcjonariusze i spółka ponosili negatywne konsekwencje zaniechania akcjonariuszy, którzy nie odpowiedzieli na wezwanie spółki i nie wnieśli o wpisanie ich do rejestru w ramach tzw. wpisu pierwotnego, który będzie miał miejsce 1 marca 2021 r. W uzasadnieniu ustawy nowelizującej wskazano m.in., że „biorąc pod uwagę zasadę, że prawo cywilne chroni osoby staranne, okres 5 lat jest okresem ochronnym i tak przekraczającym standardy, których można rozsądnie wymagać od ustawodawcy, w świetle konstytucyjnej ochrony własności i innych praw majątkowych. Akcjonariusz, który pomimo pięciokrotnych wezwań spółki do złożenia dokumentów akcji nie złoży akcji w spółce, w istocie sam pozbawi się ochrony swoich praw członkowskich w spółce, a jego zachowanie można w sposób uzasadniony porównać do zachowania osoby porzucającej z własnej woli swoją własność”.

W niektórych przypadkach nieujawnienie w rejestrze akcjonariuszy istotnej części kapitału zakładowego może rodzić dodatkowe praktyczne problemy w funkcjonowaniu samych spółek (vide: rozbieżność danych ujawnionych w rejestrze akcjonariuszy i KRS; kwestia kworum na WZA), a to od strony korporacyjnej będzie już dużym problemem spółki, a także wszystkich akcjonariuszy.

Przymusowa dematerializacja akcji stanowi swoiste zwieńczenie obligatoryjnej dematerializacji papierów wartościowych będących przedmiotem obrotu na rynku kapitałowym (wcześniej obowiązkiem tym objęto obligacje, certyfikaty inwestycyjne i listy zastawne). Dzięki jednej z ustaw antykryzysowych spółki dostały dodatkowe trzy miesiące na właściwe przygotowanie się do tego procesu. Praktyka pokazuje jednak, że duża część rynku odłożyła formalności związane z dematerializacją akcji na sam koniec, a domy maklerskie przeżywają obecnie oblężenie. Przypomnijmy, że do 30 września 2020 r. spółki muszą uchwałą walnego zgromadzenia akcjonariuszy dokonać wyboru podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, zawrzeć z tym podmiotem umowę, a następnie dokonać pierwszego z pięciu wezwań akcjonariuszy do złożenia dokumentów akcji w spółce.

Bartosz Krzesiak
Dyrektor
Tel. kom.: +48 662 028 247 | E-mail: bartosz.krzesiak@navigatorcapital.pl


Korporacyjnie.pl: Wypłata dywidendy w spółkach akcyjnych i komandytowo-akcyjnych po 1 marca 2021 r.

21.09.2020

Zapraszamy do lektury felietonu Bartosza Krzesiaka, Dyrektora Departamentu ECM w Domu Maklerskim Navigator SA, który powstał w ramach cyklu publikacji dla Korporacyjnie.pl związanych z obowiązkową dematerializacją akcji wszystkich spółek akcyjnych i komandytowo-akcyjnych.

Link do pełnej publikacji

Tekst felietonu:

Dywidenda to część zysku netto spółki kapitałowej, która przypada wspólnikom lub akcjonariuszom zgodnie z uchwałą zgromadzenia wspólników lub odpowiednio walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki. Dla wielu akcjonariuszy/udziałowców dywidendy są podstawową przesłanką zaangażowania kapitału w daną spółkę. Stanowią one bowiem wprost namacalną korzyść z posiadania statusu akcjonariusza lub wspólnika.

Prawo do dywidendy przysługuje na podstawie Kodeksu spółek handlowych. W 2019 r. miała miejsce nowelizacja Kodeksu spółek handlowych, na podstawie której zmianie uległy zasady wypłaty dywidendy w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Nowe przepisy doprecyzowały m.in. kwestie związane z ustalaniem dnia dywidendy i dnia wypłaty dywidendy, co znacznie ułatwiło wspólnikom realizację roszczenia o wypłatę dywidendy w sytuacji, gdy zgromadzenie wspólników nie określiło terminu wypłaty. Celem wprowadzonych zmian dotyczących zwrotu zaliczek na poczet przewidywanej dywidendy było natomiast zabezpieczenie interesów spółki oraz ochrona wspólników mniejszościowych.

Kolejne zmiany dotyczące dywidendy (tym razem w przypadku spółek akcyjnych i komandytowo-akcyjnych) przynosi nowelizacja Kodeksu spółek handlowych wprowadzająca tzw. obowiązkową dematerializację. Dodany nowelizacją przepis art. 328(10) KSH umożliwi spółce wykonywanie jej zobowiązań pieniężnych wobec akcjonariuszy (w tym właśnie wypłaty dywidendy) z przysługujących im praw do akcji za pośrednictwem podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy. Termin „pośrednictwo” i jego zakres pozostały niedookreślone i dlatego na pewno ich doszczegółowienia należy wypatrywać bezpośrednio w umowie lub regulaminie usługi prowadzenia rejestru akcjonariuszy. Wydaje się, że wypłata za pośrednictwem podmiotu prowadzącego rejestr może być dogodna dla spółek o licznym akcjonariacie, gdyż w pewnym stopniu przenosi na podmiot prowadzący rejestr akcjonariuszy kwestie techniczno-organizacyjne związane z dokonaniem na ich rzecz płatności. Co do zasady wiąże się z tym jednak oczywista kwestia dodatkowego wynagrodzenia oczekiwanego przez podmiot prowadzący rejestr. I właśnie ten fakt z perspektywy spółek może przesądzać o zachowaniu dotychczasowego status quo w zakresie organizacji wypłaty dywidendy – w szczególności w spółkach z mniejszym akcjonariatem. W celu dokonywania wypłat dywidendy na dotychczasowych zasadach (bez pośrednictwa podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy) spółka powinna odpowiednio dostosować statut, tj. zawrzeć w nim wprost wskazanie, że wypłata dywidendy będzie następować bez pośrednictwa podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy. Oczywiście wymaga to uchwały walnego zgromadzenia i rejestracji zmiany treści statutu w KRS.

W przypadku pozostawienia realizacji obowiązku wypłaty dywidendy za pośrednictwem podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy spółka zobowiązana będzie zapewnić temu podmiotowi we właściwym terminie odpowiednie środki pozwalające na dokonanie płatności na rzecz akcjonariuszy oraz przede wszystkim informacje o kwotach jakie należy wypłacić na rzecz poszczególnych akcjonariuszy. Podmiot prowadzący rejestr akcjonariuszy nie jest gwarantem zapłaty, stąd nie odpowiada on za zapłatę ani za opóźnienie w zapłacie, w takim zakresie, w jakim nie uzyskał na czas środków od spółki. Dokonanie płatności przez podmiot prowadzący rejestr wymaga także ustalenia przez spółkę z odpowiednim wyprzedzeniem rachunków bankowych akcjonariuszy, nie są one bowiem ujawniane w rejestrze akcjonariuszy. O podanie podmiotowi prowadzącemu rejestr danych do dokonania płatności powinni zadbać sami akcjonariusze, najlepiej już podczas czynności związanych z przygotowaniem do otwarcia rejestru akcjonariuszy danej spółki.

Uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy w spółce niebędącej spółką publiczną, której akcje są zarejestrowane w rejestrze akcjonariuszy, będą akcjonariusze wpisani do rejestru akcjonariuszy, którym przysługiwały akcje w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku. Statut może upoważnić walne zgromadzenie do określenia dnia, według którego ustala się listę akcjonariuszy uprawnionych do dywidendy za dany rok obrotowy (dzień dywidendy).

Podmiot prowadzący rejestr akcjonariuszy nie będzie płatnikiem podatku dochodowego od dywidendy wypłacanej akcjonariuszom. Z punktu widzenia prawa podatkowego wprowadzone przepisy dotyczące rejestru akcjonariuszy nie zmieniają w żaden sposób sytuacji w stosunku do obecnego stanu i płatnikiem podatku pozostaje spółka.

#rejestr #rejestrakcjonariuszy #dematerializacja #dematerializacjaakcji #obowiazkowadematerializacja


Webinar: Obowiązkowa dematerializacja akcji – szkolenie last minute | DM Navigator

17.09.2020

W dniu 23 września 2020 r. o godz. 11:00 serdecznie zapraszamy na organizowany przez Dom Maklerski Navigator webinar poświęcony zagadnieniom obowiązkowej dematerializacji akcji podczas, którego ekspert Domu Maklerskiego Navigator S.A. – Bartosz Krzesiak wyjaśni najczęstsze wątpliwości przedsiębiorców oraz odpowie na Państwa pytania.

FORMULARZ REJESTRACYJNY

W programie m.in.:
I. Obowiązkowa dematerializacja – zmiany, konsekwencje oraz nowe instytucje prawne
II. Harmonogram procesu – kluczowe etapy i pułapki z nimi związane
III. Niedopełnienie obowiązków – odpowiedzialność władz spółki (potencjalne kary) i konsekwencje dla akcjonariuszy
IV. Rola podmiotu prowadzącego rejestr
V. Praktyczne problemy spółek

Zachęcamy do zadawania pytań już na poziomie formularza rejestracyjnego.

Prowadzący:

Bartosz Krzesiak – Dyrektor Departamentu emisji akcji w Domu Maklerskim Navigator SA

Posiada ponad 10-letnie doświadczenie zawodowe na rynku kapitałowym. Doradza przy pozyskiwaniu kapitału akcyjnego, obowiązkach informacyjnych spółek publicznych, a także m.in. w zakresie rejestru akcjonariuszy. Doradzał m.in. w takich projektach jak IPO – oferta publiczna akcji i wprowadzenie do obrotu na GPW – Lokum Deweloper S.A., APS Energia S.A., SPO – wtórna oferta publiczna i wprowadzenie akcji Pamapol S.A. do obrotu na GPW, private placement i wprowadzenie akcji do obrotu na NewConnect – m.in. Movie Games, Moonlit, Medinice, Gremi Media, APS Energia, Blirt, Hydrapres. Doświadczenie na rynku kapitałowym zdobywał m.in. w Deutsche Banku w dziale Polish Strategic Corporates oraz na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Absolwent Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie (Finanse i Bankowość). Certyfikowany Doradca w ASO. Członek rad nadzorczych oraz komitetu audytu spółek notowanych na GPW oraz NewConnect. Członek Rady Autoryzowanych Doradców (komitet doradczy Zarządu GPW ds. rozwoju alternatywnego systemu obrotu). Ekspert Business Centre Club ds. rynku kapitałowego.

#rejestr #rejestrakcjonariuszy #dematerializacja #dematerializacjaakcji #obowiazkowadematerializacja


Strona